در این نشست علمی که با عنوان «مدیریت مینیمال پروژه‌های بازسازی و نوسازی در شرایط بحران؛ رویکردی برای پایداری و تاب‌آوری» برگزار شد، مدرسان دانشگاه جامع علمی‌کاربردی به بررسی ضرورت بازنگری در شیوه‌های مدیریت پروژه، نقش دانش و پژوهش در پاسخ‌گویی به نیازهای کشور و اهمیت تسریع فرایند بازسازی زیرساخت‌ها و ساختمان‌های آسیب‌دیده پرداختند.
در ابتدای نشست، پورلک، مدرس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی، با تشریح مفاهیم بحران، بازسازی، بازیابی، پایداری و تاب‌آوری، بر ضرورت اتخاذ رویکردهای متناسب با شرایط بحرانی در مدیریت پروژه‌های عمرانی تأکید کرد. وی با بیان اینکه تاب‌آوری صرفاً به معنای عبور موقت از شرایط اضطراری نیست، اظهار داشت: یک مجموعه تاب‌آور باید علاوه بر حفظ خدمات ضروری در زمان بحران، توانایی بازیابی عملکرد و بازگشت به شرایط عادی را نیز داشته باشد.
پورلک با اشاره به سه بُعد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی پایداری پروژه‌ها، توضیح داد که برنامه‌ریزی برای بازسازی و نوسازی باید علاوه بر تأمین منابع مالی، کاهش اختلال در زندگی و معیشت مردم و حفاظت از محیط زیست را نیز در نظر بگیرد.
وی همچنین با اشاره به آسیب‌دیدگی برخی زیرساخت‌ها در جریان جنگ و ضرورت ارزیابی دقیق وضعیت آن‌ها، تأکید کرد که تصمیم‌گیری درباره ترمیم، بازتوانی، بهسازی یا مقاوم‌سازی سازه‌ها نیازمند بررسی‌های تخصصی است.
این مدرس دانشگاه با بیان اینکه بحران، اولویت‌های متعارف مدیریت پروژه را تغییر می‌دهد، افزود: در شرایط عادی، زمان، هزینه و کیفیت از معیارهای اصلی مدیریت پروژه به شمار می‌روند، اما هنگام وقوع بحران، عواملی مانند فوریت تصمیم‌گیری، محدودیت منابع، عدم قطعیت، حفظ خدمات حیاتی و وابستگی متقابل زیرساخت‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
به گفته وی، در چنین شرایطی باید فعالیت‌های ضروری بر اساس میزان تأثیر آن‌ها بر ایمنی مردم، استمرار خدمات و امکان اجرا با منابع موجود اولویت‌بندی شوند.
پورلک در ادامه، با تشریح مفهوم مینیمالیسم در مدیریت پروژه، تأکید کرد که حداقل‌گرایی به معنای کنار گذاشتن فعالیت‌های ضروری یا کاهش کنترل‌های حیاتی نیست، بلکه هدف آن دستیابی به ساختاری ساده، کافی و اثربخش برای تصمیم‌گیری و اجرای پروژه‌هاست.
وی در همین زمینه به معرفی نظام مدیریت پروژهP3.express پرداخت و آن را رویکردی مبتنی بر ساده‌سازی فرایندها، کاهش پیچیدگی‌های غیرضروری، شفافیت تصمیم‌گیری و بهبود مستمر معرفی کرد.
این مدرس دانشگاه با اشاره به اهمیت تمرکز بر فعالیت‌های اثرگذار و استفاده از اصل پارتو یا قانون ۲۰/۸۰، اظهار داشت که در بسیاری از پروژه‌ها، تمرکز بر شمار محدودی از عوامل کلیدی می‌تواند بخش عمده‌ای از نتایج مورد انتظار را محقق کند.
وی یکی از مزیت‌های این نظام را برخورداری از فرایندهای مشخص و تکرارپذیر دانست و توضیح داد که P3.express با ۳۳ فرایند، مراحل مختلف مدیریت پروژه از آغاز و برنامه‌ریزی تا مدیریت روزانه، هفتگی، ماهانه، خاتمه پروژه و ارزیابی پس از اجرا را پوشش می‌دهد.
پورلک همچنین به استفاده از چک‌لیست‌ها، مستندسازی مختصر، تعریف خروجی‌های مورد انتظار و بررسی مستمر سلامت پروژه به‌عنوان ابزارهای کاربردی این رویکرد اشاره کرد.
وی با بیان اینکه منابع آموزشی این نظام به‌صورت آزاد و به زبان‌های مختلف از جمله فارسی در دسترس است، استفاده از چنین چارچوب‌هایی را فرصتی برای بهبود مدیریت پروژه‌های بازسازی و نوسازی در شرایط محدودیت منابع و ضرورت اقدام سریع دانست.
در ادامه نشست، خندان، مدرس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی، با تأکید بر نقش علم و دانش در اقتدار و استقلال کشور، به تبیین تاکید رهبر شهید انقلاب اسلامی در اهمیت پژوهش‌های مسئله‌محور و مسئولیت دانشگاه‌ها در پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه پرداخت.
وی با استناد به بیانات رهبر شهید انقلاب درباره جایگاه علم و دانش، اظهار داشت علم زمانی می‌تواند به اقتدار کشور کمک کند که در مسیر رفع نیازهای واقعی جامعه و حل مشکلات اساسی آن به کار گرفته شود. خندان با اشاره به مفهوم «علم نافع» در کلام رهبری شهید تأکید کرد که فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی نباید صرفاً به تولید مقالات علمی و افزایش آمار انتشار آن‌ها محدود شود، بلکه لازم است کیفیت، کارآمدی و میزان تأثیرگذاری پژوهش‌ها در حل مسائل کشور مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت شناخت و تبیین نیازهای کشور برای نخبگان، دانشجویان و پژوهشگران تأکید کرد و همکاری مؤثر میان دانشگاه، صنعت و دستگاه‌های اجرایی را از عوامل مهم در دستیابی به نتایج کاربردی دانست. این مدرس دانشگاه با اشاره به ظرفیت دانشکده‌های فنی و مهندسی و نقش متخصصان این حوزه در پیشرفت کشور، خاطرنشان کرد که برنامه‌ریزی در معماری، شهرسازی و ساخت‌وساز باید با نگاهی جامع و آینده‌نگر انجام شود.
به گفته وی، توجه به جزئیات فنی، کیفیت مصالح، ایمنی ساختمان‌ها، زیبایی شهری و پیشگیری از آسیب‌های ناشی از حوادثی مانند زلزله، از مسئولیت‌های مهم فعالان حوزه مهندسی و شهرسازی است. خندان در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به جایگاه علم، صنعت، فناوری و اقتصاد در شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی، تأکید کرد که فعالیت‌های علمی و مهندسی باید فراتر از نیازهای مقطعی و با چشم‌اندازی بلندمدت دنبال شوند.
در بخش پایانی نشست، طاهری‌نیا، مدرس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی، با تمرکز بر جنبه‌های اجرایی بازسازی، بر ضرورت تسریع فرایند احداث ساختمان‌های آسیب‌دیده و بازگرداندن واحدهای تولیدی به چرخه فعالیت تأکید کرد.
وی با مقایسه شرایط عادی ساخت‌وساز با وضعیت بحرانی توضیح داد که فرایند احداث یک ساختمان، از دریافت پروانه تا تکمیل عملیات ساختمانی، در شرایط معمول ممکن است حدود دو سال به طول بینجامد؛ اما نمی‌توان همین زمان‌بندی و رویه‌های اداری را برای ساختمان‌هایی که در جریان بحران آسیب دیده‌اند، بدون تغییر به کار گرفت.
طاهری‌نیا با اشاره به مشکلات خانواده‌هایی که در اثر حوادث و جنگ خانه‌های خود را از دست داده‌اند، اظهار داشت که بازسازی مسکن این افراد باید با فوریت بیشتری دنبال شود و دستگاه‌های مسئول، به‌ویژه شهرداری‌ها، در تسهیل صدور مجوزها و رفع موانع اداری نقش فعال‌تری ایفا کنند. وی همچنین بر ضرورت حمایت دولت از آسیب‌دیدگان از طریق تأمین اسکان موقت، ارائه کمک‌های مالی و تسهیلات کم‌بهره یا بدون بهره با دوره بازپرداخت بلندمدت تأکید کرد.
این مدرس دانشگاه با اشاره به تعطیلی برخی کارخانه‌ها و از بین رفتن فرصت‌های شغلی در نتیجه آسیب‌های ناشی از بحران، خاطرنشان کرد که تأخیر در بازسازی و راه‌اندازی مجدد واحدهای تولیدی، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای به همراه دارد.
طاهری‌نیا با تأکید بر اهمیت زمان در مدیریت پروژه‌های بحرانی تصریح کرد که در چنین شرایطی، سرعت بازگشت مردم به خانه و زندگی و احیای فعالیت واحدهای تولیدی باید به یکی از اولویت‌های اصلی تصمیم‌گیری تبدیل شود؛ حتی اگر تحقق این هدف، هزینه بیشتری نسبت به ساخت‌وساز در شرایط معمول داشته باشد.
وی در ادامه، صنعتی‌سازی ساختمان و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین ساخت را از راهکارهای مؤثر برای کاهش مدت اجرای پروژه‌های بازسازی دانست. طاهری‌نیا با اشاره به ظرفیت سیستم‌های ساختمانی صنعتی از جمله سازه‌های فولادی سبک (LSF) اظهار داشت که یکی از مزیت‌های اصلی این فناوری‌ها، سرعت اجرای بالاتر آن‌ها در مقایسه با برخی روش‌های متعارف ساخت‌وساز است.
وی تأکید کرد که اگرچه در شرایط عادی ممکن است افزایش هزینه برای تسریع ساخت از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نباشد، در وضعیت اضطراری و هنگام بی‌خانمان شدن خانواده‌ها، کاهش زمان بازسازی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
این مدرس دانشگاه در پایان، توسعه صنعتی‌سازی و توجه بیشتر به فناوری‌های تسریع‌کننده ساخت‌وساز را از ضرورت‌های ارتقای توان کشور در بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده و مدیریت مؤثر بحران دانست.
نخستین پیش‌نشست کارگروه معماری و شهرسازی همایش ملی «هویت، استقلال و امنیت ملی پایدار با طرح دیدگاه‌هایی درباره مدیریت پروژه‌های بازسازی، کاربردی‌سازی دانش مهندسی و استفاده از روش‌های نوین ساخت، ابعاد مختلف پایداری و تاب‌آوری در شرایط بحران را مورد بحث و بررسی قرار داد.