اصفهان _بهمن راعی؛ سی سال، عدد نیست؛ سی سال، صدای ممتد فلزیست که از دل کورهها برمیخیزد و در گوش زمان میپیچد. صدایی که از ایستادن میگوید، از ساختن، از ادامه دادن. فولاد مبارکه از همان روزی آغاز شد که ایدهای در ذهن یک ملت جرقه زد؛ ایدهای که هنوز بوی جنگ میداد، هنوز خاک اضطراب زیر ناخنهایش بود، اما به یک باور تکیه داشت: میشود ایستاد، میشود ساخت، حتی وقتی همهچیز علیه ساختن است.
فولاد مبارکه فقط نام یک کارخانه نیست؛ روایت یک رؤیاست. رؤیایی که در سالهایی شکل گرفت که کشور بیش از هر زمان دیگری به خوداتکایی میاندیشید. ایدهای ملی که از دل نیاز زاده شد و با اراده، دانش و صبر، آرامآرام قامت گرفت تا به یکی از ستونهای اصلی صنعت ایران بدل شود. آنچه امروز بهعنوان بزرگترین مجتمع فولادسازی کشور میشناسیم، حاصل مسیری طولانی و پرفرازونشیب است؛ مسیری که ریشه در برنامهریزیهای صنعتی دهه پنجاه دارد، از پیچوخم انقلاب و سالهای سخت جنگ عبور کرده و سرانجام در اوایل دهه هفتاد به ثمر نشسته است.
فولاد مبارکه با هدف کاهش وابستگی به واردات فولاد و تأمین نیاز صنایع مادر کشور پا گرفت؛ قرار بود پاسخ باشد. پاسخی به کمبود، به ضرورت، به پرسشی قدیمی که سالها در ذهن اقتصاد ایران تکرار میشد: آیا میتوان درون مرزها، صنعتی در مقیاس جهانی بنا کرد؟ امروز، وقتی به سهم بالای این مجموعه در تولید فولاد کشور و حضور مؤثرش در بازارهای بینالمللی نگاه میکنیم، پاسخ دیگر تردیدی ندارد؛
بله، میشود.
فولاد مبارکه: سنگ بنای صنعت ایران در مسیر سیوسه ساله
سال ۱۳۶۰، زمانی که جنگ سایهاش را بر صنعت انداخته بود، عملیات اجرایی فولاد مبارکه آغاز شد. مسیری که ده سال بعد، در مهر ۱۳۷۰، با روشنشدن نخستین کوره قوس الکتریکی وارد مرحلهای تازه شد و در ۲۳ دی ۱۳۷۱ به افتتاح رسمی و شروع تولید انجامید. فولاد مبارکه در بدو تولد صنعتی خود، با ظرفیت سالانه ۴٫۲ میلیون تن فولاد، پا به عرصهای گذاشت که قرار بود بعدها یکی از ستونهای اصلی صنعت کشور شود.
در دهه ۱۳۷۰، فولاد مبارکه آرامآرام جای پایش را محکم کرد؛ ظرفیت تولید افزایش یافت و محصولات متنوعتری روانه بازار شد. تولید فقط برای پاسخ به نیاز داخلی نبود؛ محصولها راهی بازارهای خارجی شدند و کارخانه با سودآوری حاصل از تولید، طرحهای توسعهای خود را گسترش داد و خطوط جدیدی به شبکه صنعتیاش افزود تا آیندهای بزرگتر بسازد
در دهه ۱۳۸۰، فولاد مبارکه گامهای بلندتری برداشت؛ خطوط تولید توسعه یافت و ظرفیت ورقها و محصولات تخت، گرم و سرد به طور مستمر افزایش پیدا کرد. در سال ۱۳۸۶، ورود به بورس اوراق بهادار تهران، فصل تازهای در مسیر حرفهایسازی و شفافیت مالی شرکت بود. در این سالها، سهم مبارکه در بازار فولاد کشور تثبیت شد و بخش بزرگی از نیاز صنایع پاییندستی از خودروسازی تا نفت و لوازم خانگی را تأمین کرد، گواهی بر نقش محوری آن در اقتصاد ملی.
دهه ۱۳۹۰، دهه ارتقای کیفیت و تنوع بود؛ فولاد مبارکه ظرفیت تولید خود را گسترش داد و محصولاتی چون ورقهای گالوانیزه، قلعاندود و رنگی در ضخامتهای مختلف به بازار عرضه کرد. ورود به تولید ورق استنلس استیل، علاوه بر ارتقای فناوری، نیاز ارزی کشور را نیز کاهش داد. در این سالها، شرکت بارها در جایزه ملی تعالی سازمانی افتخار کسب کرد و رتبههای نخست را از آن خود ساخت، نشان از تداوم رشد و تعهد به کیفیت
دهه ۱۴۰۰، دهه نوآوری و پایداری بود؛ فولاد مبارکه بیش از ۱۲ محصول جدید فولادی با ارزش افزوده بالا، از جمله فولاد زنگنزن و محصولات تخصصی، به تولید رساند و تختالهایی با عرض تا ۲۰۳۷ میلیمتر و تکنولوژیهای بومی عرضه کرد. توسعه ماشینآلات اختصاصی و ابزارهای اندازهگیری دیجیتال، نشانهای از خودکفایی فناوری بود. در کنار رشد صنعتی، توجه به محیطزیست برجسته شد؛ کسب جایزه جهانی «Steelie Awards» برای تبدیل ضایعات به کنسانتره آهن و دریافت گواهیهای بینالمللی مدیریت انتشار گازهای گلخانهای و ردپای کربن، فولاد مبارکه را به اولین شرکت ایرانی با این افتخار بدل کرد، گواهی بر پیوند نوآوری و مسئولیتپذیری.
فولاد مبارکه؛ ستون استراتژیک صنایع ایران و موتور بقای تولید
فولاد مبارکه نه تنها یک کارخانه بزرگ، بلکه ستون پشتیبان صنایع کشور بوده است. این شرکت بیش از ۹۰٪ ورقهای فولادی مورد نیاز خودروسازی ایران را تأمین میکند، برای پروژههای ملی مانند انتقال آب از سواحل جنوبی به استانهای مرکزی بیش از ۱ میلیون تن ورق برای ۱۲۰۰ کیلومتر لوله تولید کرده و در توسعه میدان گازی مادر نقش مهمی داشته است. با تولید محصولات با ارزش افزوده بالا و فناوریهای نوین، صنایع دیگر توانستهاند در دوره تحریم و نوسانات ارزی و انرژی، خط تولید خود را حفظ کنند و رقابتی باقی بمانند. این مثالها نشان میدهند که فولاد مبارکه نه فقط تولیدکننده، بلکه پشتیبان استراتژیک اقتصاد و صنایع کلیدی ایران بوده است.
فولاد مبارکه؛ سنگبنای بقا و تداوم صنایع کشور
بدون وجود فولاد مبارکه، بسیاری از صنایع مادر کشور از خودروسازی تا نفت و گاز و لوازم خانگی مجبور بودند به واردات وابسته باشند، هزینهها افزایش مییافت و توسعه زیرساختهای ملی با تأخیر یا توقف مواجه میشد.
با رشد و تثبیت در دهههای بعد، فولاد مبارکه نقش ستون فقرات اقتصادی و صنعتی کشور را ایفا کرد؛ تولید ورقهای تخصصی، تأمین پروژههای ملی و توسعه محصولات با ارزش افزوده، توانست صنایع دیگر را در مقابل فشار تحریم و نوسانات ارزی بیمه کند. بدون آن، نه تنها ظرفیت تولید کشور محدود میماند، بلکه فناوری، نوآوری و حتی ثبات بازار داخلی با خطر مواجه میشد.
تحلیل نشان میدهد که فولاد مبارکه، با ترکیب توسعه صنعتی، نوآوری فناوری و پایداری اقتصادی و محیطزیستی، یک حلقه ضروری در زنجیره رشد کشور بوده است. نبود آن، به معنای اتکای شدید به واردات، کاهش خودکفایی، کند شدن پروژههای ملی و آسیب به صنایع پاییندستی میبود؛ یعنی آینده صنعتی ایران، بسیار دشوارتر و پرهزینهتر شکل میگرفت.
خودکفایی با فولاد مبارکه ممکن شد
الزام وجود فولاد مبارکه برای ادامه حیات دیگر صنایع بر کسی پوشیده نیست،
نادر سلیمانی، رئیس هیئت اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد کشور، تاکید کرد: این کارخانه از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی با هدف خودکفایی و تبدیل شدن به موتور محرک صنایع کشور احداث شد. فولاد مبارکه امروز نقش حیاتی در زنجیره تأمین صنایع مختلف مانند ساختوساز، خودروسازی، لوازم خانگی و تجهیزات پزشکی دارد و نبود آن میتواند مشکلات گستردهای ایجاد کند، بنابراین حمایت حاکمیت از آن ضروری و راهبردی است.
سلیمانی همچنین یادآور شد: گروه فولاد مبارکه با وجود چالشهای داخلی و خارجی، توانسته به دانش تولید ورقهای فولادی با کیفیت بالا دست یابد که پیشنیاز توسعه بسیاری از صنایع است. او بر اهمیت خودکفایی در بخش انرژی و توسعه نیروگاههای حرارتی و خورشیدی برای تضمین امنیت صنعتی کشور تأکید کرد.
رئیس هیئت اجرایی انجمن فولاد کشور ابراز امیدواری کرد: با رفع مشکلات تأمین برق، ظرفیت تولید فولاد مبارکه به ۱۵–۱۶ میلیون تن برسد و درآمد ارزی حاصل از صادرات فولاد کشور به ۴–۵ میلیارد دلار افزایش یابد. او در پایان تصریح کرد: فولاد مبارکه نقش استراتژیک در اقتصاد دارد و آینده این صنعت نیازمند برنامهریزی جامع، نگاه ملی و حمایت مستمر حاکمیتی است.
پایان باز فولاد مبارکه: صنعتی که آینده را میسازد
امروز فولاد مبارکه مانند سنگی در بستر یک رودخانه تازه است؛ نه فقط برای تحمل فشار جریان، که برای هدایت مسیر جریانهای نوآوری، توسعه و پایداری به سمت آیندهای روشن است.
تجربه این سالها نشان داده که فولاد مبارکه بیش از یک کارخانه است؛ یک اکوسیستم زنده صنعتی که تولید، تحقیق، آموزش و نوآوری را به هم تنیده و میتواند حتی در شرایط سخت، نیاز صنایع دیگر را پاسخ دهد.
نگاه کارشناسان و مدیران صنعت روشن است: آینده فولاد مبارکه تنها در حجم تولید نیست، بلکه در خلق محصولاتی با ارزش افزوده بالاتر، فناوریهای بومی و سبز، و بهرهوری انرژی معنا پیدا میکند. سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، توسعه روشهای تولید کممصرف و بازتولید پسماندها، مسیر این کارخانه را به سوی صنعتی پایدار و مسئولانه میبرد.
وقتی صنایع پاییندستی به این زنجیره متکیاند، آینده فولاد مبارکه برابر است با آینده اقتصاد و پروژههای ملی؛ نگه داشتن آن یعنی تضمین خودکفایی، رونق صنعتی و تابآوری در برابر نوسانات و بحرانها. چشمانداز پیش رو، تلفیقی از توسعه محصول، نوآوری فناورانه، تربیت نیروی متخصص و مسئولیت محیطزیستی است؛ راهی که فولاد مبارکه را از یک تولیدکننده صرف به الگویی برای صنایع مستقل و پایدار ایران تبدیل میکند. هر تصمیم امروز، به شکل نامحسوس، چشمانداز فردای صنعتی کشور را میسازد؛ آیندهای که هنوز در دست ماست، اما پر از مسیرهایی روشن و چالشهایی الهامبخش است.