خودکشی نتیجه یک علت واحد نیست؛ معمولاً حاصل تلاقی درد روانی، انزوا، ناامیدی و دسترسی به وسیله است. از نگاه روانشناسی، پیشگیری یعنی کمکردن فاصله میان فرد در بحران و کمک. زمان گذاشتن و گوش دادن فعال، بدون قضاوت و توصیههای شتابزده، میتواند حس دیدهشدن و امید بدهد. اگر نگران هستیم، پرسیدن مستقیم «آیا به خودکشی فکر میکنی؟» خطر را افزایش نمیدهد؛ برعکس راه گفتوگو را باز میکند. باید موضوع را جدی گرفت، وعده رازداری مطلق نداد و در خطر فوری با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا مراکز درمانی تماس گرفت.
عوامل خطر شامل افسردگی، اختلال دوقطبی، اسکیزوفرنی، برخی اختلالات شخصیت، وابستگی به الکل و مواد، درد مزمن و بیماریهایی مانند سرطان، تجربه فقدان، خشونت و انزوای اجتماعی است. نشانههای هشدار مانند صحبت از بیفایده بودن زندگی، کنارهگیری، بخشش اموال و تغییر شدید خواب و خلق باید جدی گرفته شود. روانشناسی تأکید میکند محافظتها را تقویت کنیم: ارتباط خانواده و دوستان، درمان اختلال زمینهای، آموزش تنظیم هیجان، برنامه ایمنی فردی و محدودکردن دسترسی به دارو، سلاح و مواد. درمانهای شناختیرفتاری و رفتاردرمانی دیالکتیکی در برخی شرایط اثربخشاند.
در مواجهه با فرد در معرض خطر، سرزنش، مقایسه و پنهانکاری کمککننده نیست. گفتوگوی آرام، پرسش درباره برنامه و وسیله، و همراهی برای گرفتن وقت مشاوره اقدامهای عملیاند. اگر خطر قریبالوقوع است، فرد نباید تنها بماند. پس از بحران نیز پیگیری تماس و همراهی اهمیت دارد. برچسبزدایی و آموزش عمومی، مراجعه به روانشناس را آسانتر میکند. پیشگیری از خودکشی مسئولیت جمعی است؛ هیچکس لازم نیست مشکل را حل کند، اما میتواند کنار بماند، کمک حرفهای را تسهیل کند و امید را زنده نگه دارد.
این یادداشت صرفاً جنبه آگاهیبخشی دارد؛ برای دریافت کمک تخصصی با روانشناس یا اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید.