انقلاب صنعتی
پس از شروع انقلاب صنعتی که در بازه زمانی سال ۱۷۶۰ تا سال ۱۸۴۰ میلادی رخ داد. ابتدا در انگلستان آغاز شد و سپس به اروپا و آمریکا راه یافت. یکی از مهمترین فاکتورهای ظهور انقلاب صنعتی در انگلستان توسعه تجاری، گسترش ناوگان دریایی، بهبود امور نظامی، اداری و رشد طبقه متوسط مردم بود که زمینه پیشرفت انقلاب صنعتی در این کشور را فراهم کرد.
انقلاب شهرنشینی
با شروع انقلاب صنعتی اکثر جوامع روستایی با مهاجرت گسترده به شهر، باعث تغییر الگوی حملونقل، وضعیت اقتصادی، سیاسی و اجتماعی شدند. بر همین اساس باید نظم اجتماعی و قانون جدیدی در ساختار شهرها حاکم میشد.
وضعیت نابسامان شهرها
شهرها وضعیت نابسامانی داشتند بطوری که محلات از هم تفکیک نشده بودند افراد غنی و فقیر در یک محله در کنار هم زندگی میکردند. شــهرداری هنوز به شکل امروزی وجود نداشت زباله در خیابانها انباشته میشد. تجمع زباله باعث بیماریهای واگیردار مانند تیفوس، سل، آبله، سیاه سرفه و بیماریهای ناشی از کمبود آفتاب را شیوع میداد
از طرف دیگر آلودگی هوا به علت گازهای سمی که کارخانهها تولید میکردند باعث بیماری سرطانی و کشنده میشد. این شرایط زیست محیطی که کارخانهها بوجود آوردنده بودند و همچنین فضای کوچک کسب و کار، باعث شد که به فکر جابهجایی کارخانهها به خارج از شهر باشند.
این مهمترین فاکتــور برای شـروع شـــهر ســـازی مـــدرن در جهان بـود
شهرها در مسیر پیشرفت
در این دوره بهداشت رونق بیشتری گرفت. آگاهی مردم نسبت به بهداشت فردی و محیطی افزایش یافت، به گونهای که مردم شهرداریها را برای بهبود محیط شهری تحت فشار قرار میدادند و همین امر باعث شد که شهرداریها به فکر سرو سامان بیشتری در شهرها شدند.
در حد فاصل سال های 1852 تا 1870 در زمان امپراتوری دوم پاریس، طراحی های فوقالعاده آقای ژرژ اوژن اوسمان (طراح مشهور فرانسوی ) باعث شد که شهرها در مسیر پیشرفت قابل قبولی قرار بگیرند. از اقدامات آقای اوسمان میتوان به چهار مورد اشاره کرد، 1 – طراحی های مهم ساختمانی 2- احداث باغها و پارک های عمومی 3- نوسازی تأسیسات آب و فاضلاب و زیرساخت های شهری 4- بازسازی سازمان های اداری شهر پاریس که برای هماهنگی و تحققپذیری طرح هایش به آنها نیاز داشت.
این اقدامات ( 4 مورد ) به گونهای بود که با تلفیق احداث بلوار های شریانی مستقیم در شهرها، پیدایش اتومبیل، برق، تلفن، رادیو، خطوط حملونقل زیرزمینی، باعث شد رونق و جلوه بسیار خاصی به شهرها بدهد.
شروع شهر سازی مدرن
در شهرسازی نوین باید شکل ساختاری شهر تغییر میکرد، در این تغییرات چیزهایی باید از بین میرفتند تا ایده های جدید و تفکر نوین شکل میگرفت. برای شهرهای مدرن میبایستی تفکر و هویتی متمایز بکار میرفت.
سیستم نوین شهرسازی مدرن (جنبش مدرنیسم ) در اروپا و آمریکا کلید خورد.
در نمایشگاه جهانی شیکاگو در سال 1893، معمار آمریکایی لوئیس سالیوان از اولین آسمان خراشها رونمایی کرد. ساختمانها با یک قاب فولادی ساخته شده بودند، که بسیاری از پنجره های شیشهای بزرگ را پشتیبانی میکردند آنها راه را برای ساختمان های اداری مدرن و ساختمان های بلند هموار کردند.
بسیاری از معماران مشهور مدرنیستی با طراحی ساختمان های به این سبک شکل تازهای به ساختمان سازی در جهان دادند
کلیسای جامع کریستال: این آسمان خراش که توسط معمار فیلیپ جانسون در گاردن گروو، کالیفرنیا ساخته شد، در زمان تکمیل ساخت در سال 1981، بزرگترین ساختمان شیشهای جهان به حساب میآمد.
ساختمان سیگرام: لودویگ میس ون در روهه ساختمان سیگرام، یک آسمان خراش 38 طبقه را در سال 1958 تکمیل کرد
خانه اپرای سیدنی: خانه اپرای سیدنی که توسط معمار دانمارکی یورن اوتزون ساخته شده است، یکی از متمایزترین ساختمان های جنبش مدرنیستی است این خانه اپرا که در سال 1973 تکمیل شد، دارای طراحی مدرن اکسپرسیونیستی و سقف بادبانی شکل است.
و ...
نقش شهرداریها در شهر سازی
بیش از نیمی از جمعیت جهان در حال حاضر در شهرها زندگی میکنند و انتظار میرود این رشد جمعیت در سال 2050 به بیش از از70 درصد برسد.
پس ما نیازمند قوانینی هستیم که در سطح ملی تصویب و اجرا شود. که بتوانیم رشد جمعیت شهر نشینی و در کنار آن نظارت بر ساخت سازها را کنترل کنیم
شهرداریها براساس ماده ٧ قانون شورای عالی شهرسازی مصوب ١٣۵١ موظـف بـه اجـرای آنها میباشند
طرح جامع شهری: عبارت از طرح بلند مدتی ست که در آن نحوه استفاده از اراضی و منطقه بندی مربوط به حوزههای مسکونی، صنعتی، بازرگانی، اداری، کشاورزی، تأسیسات، تجهیزات و تسهیلات شهری، نیازمندیهای عمومی شهری، خطوط کلی ارتباطی و محل مراکز انتهای خط (ترمینال) و فرودگاهها و بنادر و سطح لازم برای ایجاد تأسیسات و تجهیزات و تسهیلات عمومی، مناطق نوسازی، بهسازی و اولویتهای مربوط به آنها تعیین میشود
طرح تفصیلی: عبارت است از طرحی که بر اساس معیارها و ضوابط کلی طرح جامع شهری، نحوه استفاده از زمینهای شهری در سطح محلات مختلف شهر و موقعیت و مساحت دقیق زمین برای هر یک از آنها و وضع دقیق و تفصیلی شبکه عبور و مرور و میزان و تراکم جمعیت و تراکم ساختمانی در واحدهای شهری و اولویتهای مربوط به مناطق بهسازی و نوسازی و توسعه و حل مشکلات شهری و موقعیت همه عوامل مختلف شهری در آن تعیین میشود و نقشهها و مشخصات مربوط به مالکیت بر اساس مدارک ثبتی تهیه و تنظیم میشود
مقررات ملی ساختمان: مجموعهای از مقررات و ضوابط فنی، ایمنـی، بهداشـتی کـه رعایـت آن هـا بـه درجـات مختلـف در ساختمانها الزامی است. شهرداری هـا و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی، ملزم به رعایت مقررات ملی ساختمان هستند. دریافت پروانهها و مجوزهای مختلف همانند پروانه احداث، عدم خلاف یا پایـان کـار کـه براسـاس نقشه کشی ساختمان، طرح جامع شهری، مدارک، مالکیت زمین و… از سوی شهرداری صادر میشـود و مبنـای آن، قـانون شـهرداری مصوب سال ١٣٣۴ و اصلاح و الحاق های پس از آن است. به این ترتیب، شهرداریها، عمـده تـرین و اصـلی تـرین سـازمان اجرایـی و نظـارتی در زمینـه اصـول شهرسازی و مقررات ملی ساختمان به شمار میروند.
و ...
وظایف شهرداری در توسعه فرهنگ شهر و شهرنشینی
ما برای توسعه فرهنگ شهرنشینی نیاز به اجـرای قانون نظام آمـوزش شـهروندی داریم که تأثیر فراوانی در آماده سازی شهروندان برای ورود به زندگی اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است.
شهروندان به عنوان کنشگران اصلی این عرصه باید در جریان قانون فرهنگ سازی شهر در بالا بردن سطح شهرنشینی باشند
به طور کلی رابطه میان شهروندان در نظامهای اقتصادی، سیاسی، حقوقی و فرهنگی در جامعه دو طرفه میباشد بطوریکه طرفین نسبت به هم دارای حقوق و وظایف متقابل هستند. که مهمترین وظایـف مدیـریت شـهری در راسـتای تقویت شهروند سـازی است.
شهروند سازی یعنی فراهم نمودن امکانات، تسهیلات و ساز و کارهای، که شهروندان از حقوق شهروندی خویش بهره مند شوند.
چند نمونه از وظایف شهرداری در قبال شهروندان
ماده ۵۵ قانون شهرداریها : وظایف شهرداری را اعلام مینماید
1- ایجاد خیابانها، کوچه ها، میادین، باغهای عمومی، مجاری آب و توسعه معابر در حدود قوانین موضوعه
2- تنظیف، نگهداری و تسطیح معابر، انهار عمومی، مجاری آبها و فاضلابها و تنقیه قنوات مربوط به شهر وتأمین آب و روشنائی به وسائل ممکنه
3- مراقبت درامور بهداشت ساکنین شهر وتشریک مساعی بامؤسسات وزارت بهداشت برای جلوگیری ازامراض مسری
4- حفظ و اداره کردن دارائی منقول و غیر منقول شهرداری
5- ایجاد غسالخانه و گورستان و تهیه وسائل حمل اموات و مراقبت در انتظام امور آنها
6- اتخاذ تدابیر مؤثر و اقدام لازم برای حفظ شهر از خطر سیل و حریق و همچنین رفع خطراز بناها و دیوارها ی شکسته وخطرناک و ...
7- پیشنهاد اصلاح نقشه شهر درصورت لزوم و تعیین قیمت عادلانه اراضی و ابنیه متعلق به اشخاص که مورد احتیاج شهر باشد
8- تهیه و تعیین میدانهای عمومی برای خرید و فروش ارزان و توقف وسائط نقلیه وغیره
9- جلوگیری از ایجاد و تأمین کلیه اماکنی که به نحوی اصول بهداشتی شهر را نادیده میگیرن
شهرداری مکلف است از تأسیس کارخانهها، کارگاهها، گاراژهای عمومی، تعمیرگاهها و دکانها و همچنین مراکزی که مواد محترقه میسازند و اصطبل چارپایان، مراکز دامداری و بطور کلی تمام مشاغل و کسبهایی که ایجاد مزاحمت و سر و صدا کنند یا تولید دود و عفونت و یا تجمع حشرات و جانوران نمایند جلوگیری کند.
10- احداث بناها و ساختمانهای مورد نیاز محل از قبیل رختشویخانه، سرویس بهداشتی، کشتارگاه، میادین و پارک ها، شهر بازی و ورزشگاه مطابق اصول فنی
11- تشریک مساعی با فرهنگ در حفظ ابنیه و آثار باستانی شهر و همچنین ساختمانهای عمومی، مساجد و غیره
12- ساختن خیابانها و آسفالت کردن سواره روها و پیاده روهای معابر و کوچه های عمومی و انهار و جویهای طرفین از سنگ آسفالت و امثال آن به هزینه شهرداری محل
13- وضع مقررات خاص برای نامگذاری معابر و نصب لوح نام آنها و شماره گذاری اماکن و نصب تابلوی الصاق اعلانات برداشتن و محو کردن آگهیها ازمحلهای غیرمجاز و هر گونه اقداماتی که در حفظ و نظارت و زیبائی شهر مؤثر باشند.
چند نمونه از وظایف شهروندان در شهر:
۱- آشنائی با حق و حقوق خویش در جامعه شهری
۲- آشنائی باوظایف و تکالیف مدیریت شهری و توانائیها و محدودیتهای مدیریت شهری دراداره شهر و هماهنگ ساختن سطح توقعات خویش با این وظایف و امکانات
۳- پس از آشنائی با دو مقوله فوق هر شهروند باید برای احقاق حق خویش و بالطبع بهبود وضعیت جامعه شهری خود اقدام نموده و مدیریت شهری را وادار به انجام وظیفه و اعاده حق شهروندی خویش نماید
۴- سعی وتلاش برای مشارکت در اداره شهر
۵- افزایش حس تعلق خاطر خود به محله و شهر محل سکونت خویش
۶- تشویق و ترغیب همشهریان خود به مشارکت در امور شهر